Kỹ năng làm văn nghị luận xã hội lớp 12 năm 2024
Trong chương trình học môn Ngữ văn, ngoài việc các em phải nắm chắc kĩ năng làm văn nghị luận văn học thì các em còn phải thành thạo các kĩ năng viết văn nghị luận xã hội. Show
Vì vậy, ở bài viết này, chúng ta sẽ cùng cô Trịnh Thu Tuyết đi tìm hiểu về “Kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội”. 1. Phân tích đề văn.
2. Kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội.a. Yêu cầu về hình thức đoạn văn:*Hình thức đoạn văn có thể lựa chọn tùy ý theo phong cách viết văn của mỗi cá nhân, dưới đây là các hình thức đoạn văn phổ biến thường dùng trong văn bản nghị luận :
Bên canh đó, cần đảm bảo đúng dung lượng theo yêu cầu của đề bài, thông thường khoảng 200 chữ (khoảng 20 – 23 dòng), tránh viết quá dài hoặc quá ngắn. b. Yêu cầu về nội dung đoạn văn:Về nội dung, nếu bài văn nghị luận về một vấn đề trong cuộc sống xã hội thì đoạn văn chỉ nghị luận về một khía cạnh của vấn đề, không nên triển khai hệ thống ý nghị luận của tổng thể vấn đề khiến đoạn văn trở thành bài văn thu nhỏ. c. Một vài gợi ý về việc triển khao hệ thống ý trong đoạn văn:*Đề yêu cầu luận về nguyên nhân của quan niệm, hiện tượng ta triển khai theo hai ý sau:
*Đề yêu cầu luận về sự chi phối cách sống, cách nghĩ, hiện tượng xã hội ta triển khai theo các ý sau:
*Đề yêu cầu luận về giải pháp thực hiện một cách sống, cách nghĩ,… ta triển khai theo các ý sau:
*Đề yêu cầu trình bày nhiệm vụ, sứ mệnh, bài học cho bản thân từ nội dung vấn đề của tư tưởng đạo lý hoặc hiện tượng xã hội, ta triển khai theo hai ý sau:
3. Các đề văn nghị luận tham khảo.
Hy vọng với bài viết này sẽ giúp ích cho các em trong quá trình học môn Ngữ văn, đặc biệt là kĩ năng làm văn nghị luận xã hội. Môn Ngữ văn là môn bắt buộc phải thi để có thể tốt nghiệp THPT. Để làm tốt bài thi Văn THPT Quốc gia thì các em cần lưu ý đến 3 phần kiến thức là đọc hiểu, nghị luận xã hội và nghị luận văn học. Bài viết này VUIHOC sẽ tổng hợp những lưu ý và kinh nghiệm viết đoạn văn Nghị luận xã hội 200 chữ. 1. Tổng quan về đoạn văn Nghị luận xã hội 200 chữ1.1. Khái niệmNghị luận là một kiểu văn bản trong đó người viết cần sử dụng những lập luận, lý lẽ của mình nhằm bàn luận về một vấn đề, một sự vật hoặc sự việc, hiện tượng nào đó trong đời sống, cũng có thể là bàn luận nhằm đánh giá một tác phẩm văn học hoặc tư tưởng suy nghĩ của một người nào đó. Nhằm làm rõ được vấn đề cần nghị luận. Bài văn nghị luận cần phải thể hiện được tính thuyết phục cao, các lập luận trong bài văn cần có những những ví dụ, dẫn chứng cụ thể đối với vấn đề đang được bàn luận. ⇒ Đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ là đoạn văn nghị luận ngắn có độ dài khoảng 200 chữ (được phép viết trong khoảng 200 – 250 chữ) hoặc tầm 20 – 25 dòng. 1.2. Phân loại và cách nhận biết các dạng đề
Có thể chia thành ba dạng:
Nhận biết các dạng và kiểu đề để lựa chọn cách triển khai các vấn đề, lập dàn ý một cách phù hợp.
2. Kỹ năng viết đoạn văn Nghị luận xã hội 200 chữ2.1. Đảm bảo cấu trúc đoạn vănThí sinh khi viết văn Nghị luận xã hội đầu tiên cần phải bảo đảm cấu trúc đoạn văn, bao gồm: Mở đoạn, thân đoạn cùng với kết đoạn. - Mở đoạn: Nêu ra vấn đề nghị luận (xem xét khái quát của mình về vấn đề) . - Thân đoạn cần phải bảo đảm được những nội dung sau:
Nêu những ý nghĩa, biểu hiện của vấn đề đối với một cá nhân hay một cộng đồng. Nếu là vấn đề tiêu cực thì lưu ý đến biểu hiện hoặc tác hại của vấn đề đối với một cá nhân hay một cộng đồng. Lưu ý: Phần này, học sinh cần phải khai thác một cách ngắn gọn nhưng triệt để và trọn vẹn. Luôn luôn đưa ra những câu hỏi: Vấn đề này có tác hại/tác dụng gì đối với tâm hồn/trí tuệ của cá nhân; có tác hại/tác dụng gì với sự phát triển của nhân loại và cộng đồng? Tuy vậy, bài viết sẽ trở nên thuyết phục hơn, thể hiện cái nhìn khát quát hơn nếu học sinh đưa ra được vấn đề đem lại những giá trị lớn lao cho cộng đồng, nhân loại, dân tộc. Đăng ký ngay để được các thầy cô ôn tập kiến thức và xây dựng lộ trình ôn thi THPT Quốc gia sớm và phù hợp nhất với bản thân Ví dụ: Sự kiên trì của Edison không những đem lại thành công với cá nhân Edison mà nó còn giúp ông thành “vĩ nhân thắp sáng nhân gian”. Hoặc cũng có thể nhấn mạnh được: Sự kiên trì của dân tộc Việt Nam trong chiến tranh chống Mỹ, chống Pháp; sự nỗ lực không ngừng nghỉ của cộng đồng y tế thế giới trong quá trình tìm kiếm, nghiên cứu về vắc-xin phòng chống Covid-19…)
Vấn đề tích cực hoặc tiêu cực thì đều có nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan. Khi đánh giá, người viết cần thể hiện thái độ khách quan, tích cực, nhân văn, thể hiện được ý thức trách nhiệm của mình. Ví dụ: Lối sống thực dụng có nguyên nhân khách quan chính là đời sống xã hội hoặc môi trường giáo dục…, nhưng cần phải chú trọng đến nguyên nhân có tính quyết định đó là hành động, nhận thức của chính mình. Từ đó nêu ra hướng phát huy hoặc khắc phục (nếu có).
Phần này, thí sinh cần đưa ra được 2 ý: Đưa ra phản đề và mở rộng thêm vấn đề.
Ví dụ: Kiên trì mang ý nghĩa vô cùng quan trọng, song song với kiên trì ta cần có sự sáng tạo, linh hoạt, khi đó, sự kiên trì mới thể hiện hết ý nghĩa, nhất là trong thời đại kỉ nguyên số. - Kết đoạn: Chốt lại vấn đề, nêu ra bài học về nhận thức và hành động (bài học cần nêu đầy đủ: nhận thức về vấn đề đó như thế nào, sẽ hành động ra sao). 2.2. Biết cách tư duy và lập luậnYêu cầu về ngôn ngữ, lập luận và diễn đạt trong một đoạn văn nghị luận là: Lập luận một cách chặt chẽ, kết hợp với lý lẽ và dẫn chứng (dẫn chứng phải tiêu biểu, mang tính thời sự). Tránh viết kể lể quá dài dòng nhưng cũng không nên đại khái và lý thuyết. Ý kiến phải thật toàn diện, sâu sắc, mới mẻ. Có thể trích dẫn thêm những câu nói, danh ngôn hay để đoạn văn trở nên sinh động, hấp dẫn và có cảm xúc hơn… 2.3. Đảm bảo về dung lượng và đáp ứng trọng tâm vấn đềBài viết cần phải đảm bảo nằm trong khoảng 200 chữ (học sinh có thể viết tối đa trong gần khoảng 1 trang giấy thi). Một đoạn văn Nghị luận xã hội có thể sẽ tập trung vào một khía cạnh nào đó của vấn đề. Khi ấy, các em cần chú trọng nhất đến việc bàn luận, lập luận ý trọng tâm đó. Các ý kiến khác chỉ nên trình bày với mục đích hỗ trợ, tạo ra sự kết nối, làm sáng tỏ ý trọng tâm mà đề đã yêu cầu. Yêu cầu dành cho người viết: Cần phải có lý tưởng, đạo lý (tôn trọng pháp luật và những quy tắc đạo đức, nâng cao cái đúng, cái đẹp); có khả năng lập luận, sư dụng ngôn ngữ nhạy bén; có ý thức quan tâm và cập nhật đến các vấn đề trong xã hội; có tâm hồn phong phú, nhạy cảm và chân thành. 3. Các bước làm phần đoạn văn Nghị luận xã hội 200 chữ
Tùy vào dung lượng của đoạn văn nghị luận xã hội mà các em có thể chọn viết mở bài ngắn hay. Tuy nhiên hiện nay độ dài cho đoạn văn nghị luận xã hội yêu cầu là 200 chữ. Do đó các em nên suy nghĩ và chọn cho mình cách mở đoạn ngắn gọn. Chỉ nên rơi vào khoảng 1 đến 2 câu văn và giới thiệu thẳng vào vấn đề của bài viết
Những từ ngữ đó bao gồm những khái niệm, từ ngữ đặc biệt, thể hiện rõ cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng (nếu có) của chúng. Từ đó, giải thích được ý nghĩa khái quát mà câu nói hoặc lời nhận định được trích dẫn trong bài đọc đó (đề tích hợp với đọc hiểu) muốn thể hiện. Đây chính là bước dẫn dắt giúp các em chuyển đến phần thân đoạn.
Đây là bước đầu tiên trong phần nghị luận của thân đoạn. Do đó các em cần phải nêu ra được luận điểm chính của bài. Sau đó đưa ra những dẫn chứng và tiến hành đưa ra các dẫn chứng nhằm phân tích luận điểm. Chú ý đến cách viết văn nghị luận xã hội khi nêu ra một hệ thống dẫn chứng, cần đưa ra từ phạm vi rộng → phạm vi hẹp (hoặc cũng có thể ngược lại) để dẫn chứng mang tính thống nhất. Ví dụ: lấy dẫn chứng từ bản thân sau đó đến gia đình và cuối cùng xã hội hoặc ngược lại. Tránh sắp xếp các dẫn chứng một cách lộn xộn: bản thân đến xã hội rồi quay lại gia đình sẽ khiến đoạn văn nghị luận trở nên thiếu sức thuyết phục Đăng ký ngay khóa học PAS THPT để được lên lộ trình ôn thi tốt nghiệp sớm nhất!
Khi phân tích đến nguyên nhân, người viết cần phải nêu ra được cả 2 khía cạnh là nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan của vấn đề. Chú ý đến mỗi khía cạnh nên nêu nhiều nhất 2 nguyên nhân chính. Để tránh cho đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ bị quá lan man và dài dòng. Các nguyên nhân cũng cần sắp xếp theo một hệ thống và thứ tự nhất định.
Những lưu ý khi phân tích ảnh hưởng cũng tương tự như khi phân tích nguyên nhân đó là hãy cố gắng nêu cả những tác động tích cực và tiêu cực của hành động đó đến cộng đồng, xã hội cũng như với mỗi cá nhân. Không nên chỉ phân tích tác động theo một chiều, tránh bài nghị luận xã hội 200 chữ bị thiên kiến mà cần suy xét kĩ hai mặt của vấn đề.
Để có được bài văn nghị luận xã hội một cách đa chiều hơn, sâu sắc hơn các em có thể áp dụng một số kỹ thuật, hướng viết để mở rộng vấn đề nghị luận như sau:
Một bài văn Nghị luận xã hội quan trọng ở việc người viết phải khẳng định được quan điểm, lập luận của mình (đồng ý hay không đồng ý, tán thành hoặc bác bỏ). Một vài trường hợp có thể sử dụng cách viết văn nghị luận xã hội đưa ra ý kiến trung lập. Tuy nhiên cần phải nêu và phân tích đầy đủ được các mặt lợi cũng như hạn chế của vấn đề.
Sau những phân tích về thực trạng, lợi ích cũng như tác hại, người viết cần tổng quát lại, tóm gọn và rút ra được bài học dành cho bản thân. Lưu ý rằng phần bài học chỉ nên nêu ngắn gọn, súc tích, tránh lan man, dài dòng. \>>>Xem thêm: Ôn Văn thi tốt nghiệp THPT Quốc gia Đăng ký ngay để được các chuyên gia tư vấn và giúp các em có được bài văn nghị luận đạt điểm cao 4. 4 điểm thí sinh cần lưu ý để viết đúng cấu trúc của một đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ4.1. Kiểm soát thời gian làm bàiBài văn Nghị luận xã hội sẽ thường chiếm 2 điểm trong tổng số điểm của bài thi. Và giới hạn dung lượng (thường thấy) là khoảng 200 chữ nên cần phải phân bổ thời gian làm bài cho hợp lí (khoảng 15 phút). Các em không nên sa đà, dành quá nhiều thời gian cho câu hỏi này. Và cũng không được mải mê làm các câu khác mà chủ quan, viết đoạn văn nghị luận một cách hời hợt, cẩu thả. 4.2. Độ dài câuƯu tiên sử dụng câu đơn, ngắn gọn, không rườm rà. Không nên lạm dụng các yếu tố biểu cảm làm mất đi tính rõ ràng, khoa học, logic mà một bài văn nghị luận xã hội cần có. 4.3. Độ dài đoạn vănĐề bài yêu cầu viết đoạn văn 200 chữ cho nên độ dài đoạn văn sẽ rơi vào khoảng 20 - 25 dòng tuỳ thuộc và chữ viết của mỗi người. Đặc biệt, các em cần phải có mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn nhưng vẫn đảm bảo số từ trong giới hạn. 4.4. Dẫn chứngChọn dẫn chứng đưa vào bài bài một cách hợp lý, vừa đủ, không nên quá ít hoặc quá nhiều; hạn chế tối đa những dẫn chứng chung chung hoặc không khách quan, mang tính cảm tính và không thực tế. 5. Một số lỗi sai thường gặp phải khi viết đoạn văn Nghị luận xã hội 200 chữ- Về hình thức: bài viết chưa được trình bày đúng với yêu cầu, lập luận của đoạn văn không rõ ràng, chưa theo phép lập luận diễn dịch, quy nạp hay tổng - phân - hợp, các lỗi chính tả hay ngữ pháp vẫn có thể gặp phải,.. - Về nội dung: Lỗi phổ biến nhất là câu văn rời rạc, chưa có sự liên kết một cách rõ ràng, mạch lạc và khoa học. Nhiều thí sinh viết rất dài dòng nhưng thiếu dẫn chứng cụ thể và đặc biệt không thể hiện rõ quan điểm, ý kiến, lập trường của cá nhân, đồng tình hay phản đối trước vấn đề của đời sống mà đầu bài đã nêu. Các em chỉ cần 2-3 dẫn chứng tiêu biểu, ngắn gọn là đạt yêu cầu và lưu ý tránh sử dụng các dẫn chứng quá cũ, chung chung, thiếu sức thuyết phục. PAS VUIHOC – GIẢI PHÁP ÔN LUYỆN CÁ NHÂN HÓA Khóa học online ĐẦU TIÊN VÀ DUY NHẤT: ⭐ Xây dựng lộ trình học từ mất gốc đến 27+ ⭐ Chọn thầy cô, lớp, môn học theo sở thích ⭐ Tương tác trực tiếp hai chiều cùng thầy cô ⭐ Học đi học lại đến khi nào hiểu bài thì thôi ⭐ Rèn tips tricks giúp tăng tốc thời gian làm đề ⭐ Tặng full bộ tài liệu độc quyền trong quá trình học tập Đăng ký học thử miễn phí ngay!! Môn Ngữ văn là một trong ba môn quan trọng cần thi trong kỳ thi THPT Quốc gia. VUIHOC đã tổng hợp những nội dung và chia sẻ với các em kinh nghiệm về phần viết đoạn văn Nghị luận xã hội 200 chữ. Các em cũng đừng bỏ lỡ kỹ năng làm bài Đọc hiểu văn bản và bài Nghị luận văn học thi THPT Quốc gia đã được nhà trường chia sẻ trong bài trước. Để học được nhiều kiến thức liên quan đến kỳ thi THPT Quốc gia thì các em hãy truy cập vuihoc.vn hoặc đăng ký khoá học với các thầy cô VUIHOC ngay bây giờ nhé! |